Satrancın Tarihçesi
Satrancın Tarihçesi
Satrancın, zamanımızdan en az 4000 yıl önce Mısır'da oynandığına dair bulgular piramitlerdeki kabartmalarda bulunmaktadır. Yine Çin'de, Mezopotamya'da ve Anadolu'da oynanmaktaydı. Oyunun bugünkü adını alması, MS 3. - 4. yüzyıllarda Hindistan'da, oyuna ÇATURANGA denmesi ile başlar. Satranç ile ilgili ilk yazılı belgeler Hindistan'dan kalmadır. Daha sonra satranç İran'a, onlardan Araplara, Endülüslüler sayesinde de İspanya üzerinden Avrupa'ya yayılmıştır. Arap ve Avrupa el yazması kitaplardan sonra, İspanyol Lucena'nın ilk basılı satranç kitabında (1497) satrancın o zamanki yeni kuralları açıklandı.
O zamandan bugüne kadar, satranç oyununun kuralları değişmeden gelmiştir. İspanya'dan sonra, İtalya, Fransa, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya'da satranç hızla yaygınlaştı. 15. yüzyılda İspanyol Lucena, 17. yüzyılda İspanyol El Greco, 18. yüzyılda Fransız Philidor'un satranç kitapları vardır. 19. yüzyıl sonlarında satrancın büyük yıldızları belirdi: Anderssen, Morphy, Rubinstein ve Steinitz. 1850'lerden başlayarak, güçlü oyuncuların katıldığı turnuvalar yapıldı. Sonunda, 1886'da o zamanın en kuvvetli iki satranç oyuncusu arasında, ilk dünya satranç şampiyonluk karşılaşması oynandı: Steinitz ve Zukertort. Steinitz bu maçı, 10 galibiyet, 5 beraberlik ve 5 yenilgi (+10 -5 =5) alarak kazandı.
İlk resmi dünya satranç şampiyonu Wilhelm Steinitz'dir. Steinitz aynı zamanda, satrancı sistematik oynama kavramının da babasıdır. Steinitz'in teorisinin başlangıç noktası "Satrançta konumun özelliklerine uygun bir plan yaparak oynamak" tır. "Konumun Özellikleri" konusundaki görüş ve çalışmaları, modern satranç oyununun temelleri olmuştur.
Aşağıdaki tablo dünya şampiyonlarını sunmaktadır:
Dünya Şampiyonları
| Adı Soyadı |
Dünya Şampiyonu Olduğu Yıllar |
|
Wilhelm Steinitz |
1886 - 1894 |
|
Emanuel Lasker |
1894 - 1921 |
|
Jose Raul Capablanca |
1921 - 1927 |
|
Alexander Alekhine |
1927 - 1935, 1937 - 1946 |
|
Max Euwe |
1935 - 1937 |
|
Mikhail Botvinnik |
1948 - 1957, 1958 - 1960,1961 - 1963 |
|
Vassily Smislov |
1957 - 1958 |
|
Mikhail Tal |
1960 - 1961 |
|
Tigran Petrosian |
1963 - 1969 |
|
Boris Spassky |
1969 - 1972 |
|
Robert Fischer |
1972 - 1975 |
|
Anatoly Karpov |
1975 - 1985, 1993 - 1999(FIDE) |
|
Garry Kasparov |
1985 - 1993 |
| Garry Kasparov | 1993 - 2000(ACP) |
| Alexander Khalifman | 1999 - 2000(FIDE) |
| Vladimir Kramnik | 2000 - 2006(Brain Game, Klasik) |
| Viswanathan Anand | 2000 - 2002 (FIDE) |
| Ruslan Panamariov | 2002 - 2004 (FIDE) |
| Rustam Kasımdzhanov | 2004 - 2005 (FIDE) |
| Veselin Topalov | 2005 - 2006 (FIDE) |
| Vladimir Kramnik | 2006 - 2007 |
| Viswanathan Anand | 2007 - 2013 |
| Magnus Carlsen | 2013 - ... |
1998'den sonra iki ayrı dünya şampiyonluğu kabul edilmeye başlanmıştır. Biri FIDE'nin (Dünya Satranç Federasyonu) düzenlediği dünya birinciliği turnuvasını kazanan dünya şampiyonu, diğeri de Profesyonel Satranççılar Birliğinin dünya şampiyonu. 2001 yılında FIDE'nin dünya şampiyonu V. Anand'dır, Profesyonel Satranççılar Birliğinin dünya şampiyonu da V. Kramnik'tir. Bu durum 2006 yılında FIDE Dünya Şampiyonu V.Topalov ve Klasik Dünya Şampiyonu V.Kramnik arasında oynanan maçtan sonra sona ermiş ve iki dünya şampiyonluğu ünvanı birleştirilmiştir. Vladimir Kramnik, halen "Mutlak Dünya Şampiyonu" ünvanını taşımaktadır.
Dünya Satranç Şampiyonlarının hepsinin deha düzeyinde zekaları olduğu bilinmektedir. Bu dünya şampiyonlarından bazıları bilim ve matematik alanında da dünyanın önde gelen bilim adamlarından idiler. Emanuel Lasker matematikçi ve filozof idi. Dr. Max Euwe matematik doktorası sahibiydi ve matematik hocalığı yaptı. Mikhail Botvinnik mühendis ve daha sonra profesör olmuş, bilgisayar alanında çok değerli bilimsel çalışmalar yapmıştır.
Dünya Şampiyonları hakkında daha fazla bilgi edinmek için devamına tıklayınız.
Wilhelm Steinitz (Dünya Şampiyonu : 1886 – 1894)
1836’da Prag’da doğdu. Paul Morphy ile birlikte konumsal satranç okulunun kurucusu olarak kabul edilir.
Viyana’da matematik okurken, o dönemde Avrupa satrancının başkenti olan bu kentte satrançla tanıştı. 1866’da Adolf Anderssen’i yendikten sonra dünyanın en iyi oyuncusu kabul edilmeye başlandı; ancak resmi dünya şampiyonluğu ünvanını alması için 20 yıl daha beklemesi gerekecekti. Dünya şampiyonluğu ünvanını Isidor Gunsberg ve Mikhail Chigorin’e karşı korudu. 1894’te genç Lasker’e kaybetti. Ömrününü kalan bölümünde ruhs sağlığı bozulan Stenitz, 1900’de New York’ta öldü.
Oyunla ilk tanıştığı dönemde “Romantik” olarak adlandırılan agresif oyun tarzını benimsediyse de daha sonra bu oyun stilini eleştirerek modern satrancın temellerini oluşturdu. Morphy ve onun koyduğu ilkeler konumsal satrancın prensipleri haline geldi. Oyunun nasıl oynanması gerektiğin ilişkin bilimsel bir şekilde ilkeler belirlemeyi hedefledi. Bu iki eğilimin ana fikri kombinezonlu saldırıların ancak defansın kusurlarıyla ortaya çıkmasından dolayı, savunmaya verilen önemin artmasıydı. Steinitz, savunurken konumun da geliştirilebileceğini göstermiştir. Ona göre konumun karakteri planın nasıl olacağını belirler. Bir konumda nasıl plan geliştirilmesi gerektiğini, bir tarafın konumdaki avantajlarını biriktirerek konumunu geliştirdikten sonra kombinezonlu saldırıların yapılabileceğini savunmuştur. Açılış teorisine birçok katkıda bulunmuştur, İspanyol, Fransız, Viyana, İtalyan v